原住民族文化知識網

:::
現在位置首頁 > 主題分類 > 樂器歌謠 > 阿美族 (Amis) > 歌謠賞析
  • 友善列印
  • 回上一頁

歌謠賞析

歌謠賞析

阿美族太巴塱部落歌謠介紹

(一)一般生活歌謠

以下引自原舞者2006「牽Ina的手—阿美族太巴塱部落歌謠CD專輯」介紹CD1(一般生活歌謠)

(1)祖源之歌ka kimad no Tabalong i'ayaw
  1. TABALONG a niyaro' oma o'laway a niyaro'
    caayai ka siwar tapangan no 'awol ato folo'
  2. 太巴塱這個部落是很古老的部落,人心追隨祖源不會迷失方向。

  3. lalengawan no TABALONG na itira i ARAPANAPANAY
    ci KESENG aci MADAPIDAP ko tatoasan no TABALONG
  4. 太巴塱發源於ARAPANAPANAY這個地方,KESENG 和MADAPIDAP是太巴塱的祖先。

  5. ci wawa san caira a enem ko wawa naira
    ci TADIAFO DADAKIORO aci APOTOK
  6. 他們生了六個孩子,有TADIAFO、DADAKIORO和APOTOK。

  7. ci DOCI aci LALAKAN ci safa ci TIAMACAN
    oma'edilay ko tileng a fafahiyan
  8. 還有DOCI、LALAKAN和最小的TIAMACAN是身體會發光的女孩。

  9. mi ladom ci TIAMACAN ma'araw ni KARIWASAN
    ci KARIWASAN fa'inayan o wawa no kawas no riyar
  10. TIAMACAN去挑水的時候被KARIWASAN看到,KARIWASAN這男孩是海神的兒子。

  11. ma ngalay ci KARIWASAN ma lamod ci TIAMACAN
    sowalen ni TIAMACAN ko ina ato wama
  12. 「他」對她很有意思,想與她結為夫妻,於是她告訴她的父母這件事。

  13. mi simed to ko ina i tangolan ci TIAMACAN
    ma'edil a ma'araw ko tileng ni TIAMACAN
  14. 她的媽媽把她藏在廚櫃裡,但發光的身體被看到。

  15. .mi liyaw a mi simed mi tadem sa i sera
    ma'edil haca ma'araw ko tileng ni TIAMACAN
  16. 再一次把她藏匿,用泥土掩埋,但發光的身體還是被看到。

  17. saka lima a romi'ad maleno sa ko riyar
    tahila ci KARIWASAN mi ala ci TIAMACAN
  18. 第五天的時候,海漲潮,他就去把她強行帶走。

  19. itiya maleno ko riyar madakaw kilokilokan to panay
    ci DOCI aci LALAKAN ma nawnaw a ma likid
  20. 在海漲潮的時候,DOCI 和LALAKAN乘著摏杵稻米的木臼隨浪漂走。

  21. ma likid to caira ta canger CILANGASAN
    itira to pa roma' itira to ko 'orip
  22. 他們在漂流的時候,被LANGASAN山擋住了,就在那裡建家屋。

  23. ma to'as to caira ma lamod a ta tosa
    ci wawa to kalingssan to mangic a ta tosa
  24. 兄妹倆長大了,兩人結為夫妻,結果生下的孩子是蛇,他們非常傷心。

  25. ma tapar no MALATAW ma 'ocor TATAKOSAN NO CIDAL
    ma epod CILANGASAN mi tengir to tangic naira
  26. 天神聽見兄妹倆哭泣,便指派太陽神來解難。

  27. ma palemed no MALATAW ci wawa to tamedaw
    ma lipahak to caira pangangan ci CIHEK NO CIDAL
  28. 兩人受祝福後生下人類,便欣喜的取名為老大CIHEK NO CIDAL。

  29. ci safa ci RARIKAYAN NO CIDAL ci safa PAPAHAN NO CIDAL
    ta toro ko fafahiyan a wawa naira
  30. 還有老二RARIKAYAN NO CIDAL,老三PAHPAH NO CIDAL,這三個他們的孩子。

  31. ci safa ci TAHTAHAN NO CIDAL o wawa to fa'inayan
    ma lipahak to caira ma olah'ay to wawa
  32. 老么是男孩子取名叫TAHTAH NO CIDAL,兄妹倆非常喜歡這四個小孩。

  33. ma to'as ci TAHTAHAN NO CIDAL ma 'epod a mi 'adop
    ma'araw ci SAKSAKAY kapahay paroma'an
  34. 老么長大了去打獵時看到SAKSAKAY是個建屋的好地方。

  35. ma 'epod to caira paroma' i SAKSAKAY
    itira to ko 'orip ma tenak ko tamedaw
  36. 他們下山在SAKSAKAY建家屋,在那裡生活繁衍後代。

  37. ma tenak ko tamedaw ma linah dadahay 'a sera
    itira to pa niaro' niyaro' no TABALONG
  38. 後代子孫眾多,於是遷居廣大的地方,在那裡建立了太巴塱部落。

(2)頭目之歌saki no tomok no ni'ayaway a 'orip a ladiw(o'olic no tomok lailai no tomok)

he yo ho an ai he yo ho o a ha yai-he yo ho an ai he yo ho o a ha yai

  1. hai ha mama to tomokan
    hai o tomok no i 'ayaway
  2. 以前的頭目長輩啊!

  3. hai ha mama o ma midipot
    hai to porong no niyaro'
  4. 祖先吶!要照顧全部落的人!

  5. hai ha mama KALOLO'OH
    hai o ma miterik aca
  6. 啊!Karoloo'h頭目,是開路的先鋒。

  7. hai o palalanay ya ca
    hai to lalan no niyaro'
  8. 鋪部落的道路。

  9. hai o sanai to konini
    hai ha mama a ma solit
  10. 以上是頭目的事蹟。

  11. hai tekangai a angdis
    hai fafahi a 'oripan
  12. 乾旱之地的草,像女人的生活。

  13. hai matini sato ma'an
    hai no tao o a 'ayaw
  14. 以前的生活是這樣,而現在的生活又是如何呢?

  15. hai tipelok sa pi codad
    hai ko pising sa no peton
  16. 兄弟姊妹的臉像如同白紙般清白。

  17. hai o sefoy no maro 'orad
    hai na'onen to ha mama
  18. 烏雲密佈將要下雨了,長輩您可要小心。

  19. hai ano macowacowa
    hai ko foro' ato awol
  20. 無論如何,心跟隨著祖源。

  21. hai o talaw ka siwalan
    hai o sanay to ha mama
  22. 害怕會失傳,擔心的就是這個,祖先。

  23. hai o tolon no mato'asay
    hai o sanay to konini
  24. 長者誠心祈禱,就是為這個原因。

(3)項鍊na cicangaw ki na mato'asay' ayaw to fodawan,mato'as ko wawa ira, ma'irai

he e yo ho yai ai he i he e yai,no si no si ya no si no tai ya o cangaw no pilo,
ha ki fo i lo ka ma ha o lai nai ka o li ya na,
i ya o ho o ho yai ha o o hoy yoi ho ho yai ai he he yai,
hai hai yai ha a he he yai he hai yai
女兒長大了,INA高興地把藍寶石項鍊佩掛在女兒身上。

(4)期待ya masa'opo kami o mato'asay kina a ladiw sapa halamham
  1. o o ai~ anini sanai a romiad, masa'opo kami o mato'asay
  2. 現在我們年歲已高,已是孩子的母親。

  3. o o ai~ hatini to koto'as no mita, parainaan to no wawa kita sanai konini
  4. 我們這些老人將我們的歌傳給下一代。

  5. o o ai~ paferi ao to no mita ko wawa to sa ralem, to ladiw no mita omato'asay, sanai konini
  6. 我們老人家在今天這樣的日子聚會。

    o wa o wa-hi yo o i yo ho a ha yai
    o wa o wa-he he yo ho ho a yai
    o wa o wa-he he yo ho wai ya hai yo ho a ha yai

(5)織布o sapi teno'on a ladiw

hoy yo wan ha ha i yo ho o ho o yoi,
hoy yo wan ha ha i yo ho o ho o yai,
ha a i ya o ho o a ha yai ha o wa na hin,
ho ho yo ho a ha yai,
ha ha o wa ho o ha a yai ha o wa na hin
在織布中仍不忘哼唱,有助織紋細緻。

(6)歡欣(一)saka lipahak no mato'asay

ho a i yan~hi ya ho ai ya na i yan ho ai yan,
ho a ni hai yo in ha o wa hai yo ya na i yan ho ai yan,
ho ai yo yan i ya ho wa hai ya na i yan ho ai yan,
ho a ni hai yo in ha o wa hai yo ya na i yan ho ai yan
老人歡欣的歌。兒子出外工作,一旦回鄉,就準備酒食,邀鄰居或路過的人分享。主人高興地招待,讓族人同享歡樂。

(7)等待捕魚人sapi tifek mitala to mifotingai

hi ya o hoy yai hai yo o wan o yo ai hai yai-hi yo wa oi yai hai yo o wan o yo ai hai yai

hi ya o hoy yai-

  1. parparay sai to panay ko fafahiyan~hi yo wa oi yai hai yo o wan o yo ai hai yai
  2. 婦女們在舂米準備。

  3. pararem sai ci wama a mifoting~hi yo wa oi yai hai yo o wan o yo ai hai yai
  4. 父親在下游捕魚。

  5. patala sai to toron ko fafahiyan~hi yo wa oi yai hai yo o wan o yo ai hai yai
  6. 婦女做糯米糕等待。

  7. miala sai ci wama to faferayan~hi yo wa oi yai hai yo o wan o yo ai hai yai
  8. 父親抓大魚。

  9. hatiniai sai ko ladiw no mato'asay~hi yo wa oi yai hai yo o wan o yo ai hai yai
  10. 長者的歌就是這樣。

(8)迎賓mi palafangay

taini taini san ko lafang, taini taini san ko lafang, o taini ai a miholol-

  1. o palafangai kina na roma sa kimol kimol san ci ina o mi kilimai san to 'i cep o sa pa 'i cep san to lafang
  2. 賓客來這家遊玩,媽媽心慌找檳榔招待賓客。

  3. o palafangai kina na roma sa kimol kimol san ci mama o mi kilimai san to takid o sa pa takid san to lafang
  4. 賓客來這家遊玩,爸爸心慌找酒招待賓客。

  5. o ma'olonai san to peton o mialaay to tamako sa pa tamako i ci kakaan o ma'olonai san to peton
  6. 很久沒見的手足,拿香煙招待手足。

(9)戲謔mapawan pacoco to sona

ho wa oi yo wan ho ai yo yan-he ya o in hoy yai

  1. cecai miholol li ho wai yai, malasang ci ama ci akong, mapawan pacoco to sona,
    howahowa sa ko sona i fafisonan
  2. 有一次出外遊玩時,阿公阿媽喝酒醉忘了餵奶,孫子在吊籃內哇哇大哭。

  3. cecay miholol li ho wai yai, malasang ci ama ci akong, mapawan pakaen to kolong,
    ngowi' ngowi' sa Ko Kolong ipa Kolongan
  4. 阿公阿媽喝酒醉忘了餵牛,牛在棚裡 ngowi' ngowi'叫餓。

  5. cecay miholol li ho wai yai, malasang ci ama ci akong, mapawan pakaen to waco,'aw'aw'aw'aw sa ko waco
  6. 阿公阿媽喝酒醉忘了餵狗,狗在庭院裡汪汪叫餓。

  7. cecay miholol li ho wai yai, malasang ci ama ci akong, mapawan pakaen to fafoy, ngoh ngoh ngoh ngoh sa ko fafoi i parofoan
  8. 阿公阿媽喝酒醉忘了餵豬仔,豬仔在豬圈裡ngoh ngoh叫餓。

(10)炫耀 pasneng to tayar no fa'inayan

hi yo ho o ho yoi o wa o ho yo wa ai hai yai-ai he yo ho o ya ha he han na hin

  1. mikasoy sa to kako-i ya ha hai
    cecayai capo'ako-i ya ha hai
    cecayai a paliding-i ya ha hai
    i ra i ra 'ari KALO-i ya ha hai
  2. 我砍一刀柴就有一牛車,你看吧,姐夫!

  3. mifoting sa to kako-i ya ha hai
    cecayai cadok ako-i ya ha hai
    cecayai rarakaran-i ya ha hai
    ira ira 'ari KATI'-i ya ha hai
  4. 我撒一次網就會有魚滿一簍,你看吧,姐夫!

  5. mifariw sa to kako-i ya ha hai
    cecayai a watawat-i ya ha hai
    cecayai a dafdaf-i ya ha hai
    ira ira 'ari ARANG-i ya ha hai
  6. 我除草時揮一次鐮刀,就遍及一處山頂的一邊,你看吧,姐夫!

  7. maomah sa to kako-i ya ha hai
    cecayai papitawan-i ya ha hai
    cecayai papalaan-i ya ha hai
    ira ira apet KANIW-i ya ha hai
  8. 我耕作時一次就可以耕一大片田,你看吧,連襟!

  9. mitekel sa to kako-i ya ha hai
    cecayai la lidoan-i ya ha hai
    ci safaw sa ko tama'-i ya ha hai
    ira ira ramod ako-i ya ha hai
  10. 我設陷阱只須巡一次就會有十多個獵物,你看吧,老婆!

(11)歡欣(二) saka lipahak no mato'asay

ho i yo in hoy ya i ya ho hai yai,hoy yai i ya ho hai yai,ha i ya ni hai yo in

(12)希望 nanay mi sakapah to lemed

ho ai ya he yo i ya o ai yai-ha o wai yai
he yo-he yo ho wan hai yo i ya ho wa ha o wa ho ai yai
ha e he yai-ha o wai yai
夢境中懷抱希望,有希望夢更美,隨著音調漸升,希望夢想逐漸成真。

(13)除草o mi siwayai to naniwac

hi ya o ho yan hoy yan
hi ya o hoy yan ho a i ya ho hai yan hai yan
ho a i ya hoy yan hai yo o wan hai yan
hi yo wa hai yan ho a i ya ho hai yan hay yan
hi ya o ho yan hoy yan,
hi ya o hoy yan ho a i ya ho hai yan hai yan,
paloma to naniwac hai yo o wan hai yan,
hi yo wa hai yan ho a i ya ho hai yan hay yan,
misiwai to naniwac hai yo o wan hay yan
除草,種植綠豆

(14)聚會saka sa'opo no rofang i 'ayaw

hoy ya ha i ya o ha a yai
hoy ya ha i ya o ha a yai ha he ya ho a he hai yai hai yai
ha e i yo han o wai yo ho wai
he yo wa he a yai hai yai
這首歌是很久以前老人聚會時唱的,從虛詞的旋律中可感受到他們的歡欣之情。

(15)分食鹽naw sapirat no mato'asay i'ayaw to cilah ko niniyan a ladiw

i yo ho wa ha he
i yo ho wa ha he i yo ho hoy yoi
i yo o wa o ho yo ho o ho ya, ho yo wa hoy yoi ho yai ha yai hai yai
i yo ho wa ho ho yo o i ya
ho yo wa hoy yoi ho yai ha yai hai yai
以前部落中有缺勞力時(如蓋房子﹑種田……),階級內會提供人力來幫忙,工作完畢,會集合在主人家,主人會請吃飯或以鹽代替酬勞。發鹽時,由年紀長的開始發起,若鹽不夠,則不發給晚輩。以此表示部落團結合作,尊重服從。

(16)叮嚀sapi likec to kapah ato limcdan kona ladiw
  1. ho o yo o yo o i ~na'onen to ha kapah to limcdan ko licai saki tini tamtamdaw saka tanengar no niyaro'
  2. 你們年輕人對人講話要謹慎,使部落光明有希望。

  3. ho o yo o yo o i ~saki tini sakala tamdaw saki tayar ato sa likec to no niyaro'o mita a pinangan no Tabalong
  4. 年輕人在工作時要團結努力,是我們太巴塱的優秀傳統。

  5. su'elinay aka pi pawan tono to as a'orip,dodoen ku sa lipa'no to as to as kamo o wawa ci sikining ami patenak
  6. 不能遺忘祖先的傳統生活,要追隨祖先的脚步是後輩們的責任。

  7. sa iceren ku faroco'no mita o kapah ato limcdan aka isang to demak paka ini to niyaro tatieren ko tangar ato farohang
  8. 凝聚我們的心力,尤其是年青人與少女们,不要嫌棄部落事務,頭腦與胸膛是我們倚靠的智慧力量。

(17)休閒 cacdengan a ladiw

i yo in i yo in ha i yo in hoy yan
i yo in i yo in ha i yo in hoy yan
ho i ye yan hi ya o ho a i yan
ho wa owa hai yo ho ai yan
ho wa ai yo ho ai yan
hi ya o ho wa ai ya na i yo in ho wa ai ya na i yo i yen i yo in hoy yan
hi yo in hi yo in hoy yan
ho i ye yan hi ya o ho a i yan
ho wa owa hai yo ho ai yan
ho wa ai yo ho ai yan
hi ya o ho wa ai ya na i yo in ho wa ai ya na i yo i yen i yo in hoy yan
(皆為虛詞,旋律中仍見休閒歡樂之情)

(18)歡送sapi sama 'oway no mato'asay i'ayaw sapa dongos to mara iyongai ami patihi to tailing a midipot to taroko i'ayaw

i yo o yai han ho o yo ho wa e yo wa he hai yai o na hin
i yo o hoy yai o ho yai yo ho yai ai he yai o na hin
i yo o ho yai ha a o hoy yoi o yai ho o yo ho wa e yo wa e hai yai o na hin
長者用來跳舞歡送隨大人(日本話:警察)前往照顧太魯閣地區的警手。

(二)部落祭儀歌謠

引自原舞者CD2(部落祭儀歌謠)

太巴塱ilisin(年祭)

(1)kokoi sawidi獵首歌(回soraratan集會所時,男女合唱跳)

o wa o wa ha hai,
o wa o we wai tomangic sa ko tafar sa ni potai ya morawid,
e ya kokoi sawidi kokoi sawidi,
ha ha we ha hai ha ha we ha hai
被砍下的頭顱哭泣著,我們凱旋勝利,沒有人比我們更強悍

(2)祭祖-1 sapi saosar no matoasay ayaw to ilisin kina ladiw

ai he ha o yo e he hi ye-he
ha o wai-he wei ha hai hoy hai

  1. tengilen to hamama hamama i kotorai ko tangic sa no kapah o kapah no ayayong
  2. 長輩啊!祖先們吶!請聽太巴塱年輕人的傾訴。

  3. o tomok no ayayong KATI' aci NAMOH ci NAMOH aci KATI'
  4. 太巴塱的歷任頭目啊!KATI'、NAMOH。

  5. KATI' aci IPAY ci IPAY aci MARANG ci MA RANG aci KALO
  6. 有IPAY、MARANG和KALO頭目。

  7. ci FODAI aci MARANG ci MARANG aci TOWIC ci TOWIC aci NAMOH
  8. 有FODAI.、MARANG、TOWIC、NAMOH諸位頭目。
    註:往昔太巴塱人自稱是 AYAYONG,TABALONG是對外稱呼。

(3)祭祖-2

o he yo o ho e, e ho o ho he o ho a i

  1. hoy yai han he yo ho yai, hoy yai-han hoy yo o ho yan
    hoy yai han he yo ho yai hoy yai-han hoy yo o ho yan
  2. 皆襯詞。

  3. ta'ongenta ko ina no mita-ta'ongenta ko ina no mita
    inaan ta CIHEKAN NO CIDAL-inaan ta CIHEKAN NO CIDAL
    inaan ta PAHPAHAN NO CIDAL-inaan ta PAHPAHAN NO CIDAL
  4. 向我們的媽媽致敬,媽媽的名字是CIHEKAN NO CIDAL,
    媽媽的名字是PAHPAHAN NO CIDAL。

  5. ta'ongenta ko ina no mita-ta'ongenta ko ina no mita
    inaan ta ARIKAN NO CIDAL-inaan ta ARIKAN NO CIDAL
    mamaan ta OTAHAN NO CIDAL-mamaan ta OTAHAN NO CIDAL
  6. 向我們的媽媽致敬,媽媽的名字是ARIKAN NO CIDAL ,
    爸爸的名字是TAHTAHAN NO CIDAL。

    o o ho e e ho o ho he o ho a i-

    註:始祖CIHEKAN NO CIDAL原名為CIHCIH NO CIDAL。
       始祖PAHPAHAN NO CIDAL原名為PAHPAH NO CIDAL。
       始祖ARIKAN NO CIDAL原名為RARIKAYAN NO CIDAL。
       始祖TAHTAHAN NO CIDAL原名為TAHTAH NO CIDAL。
       為歌唱方便而簡化為CIHEKAN NO CIDAL……以此類推。
       然當地族人已簡稱始祖名為CIHEK、PAHPAH、ARIK、OTAH。

(4)ilisin 祭歌-1
  1. he yo wa he oi-he
  2. he yo hoy yai-ho we ha hai
  3. he yo hoy yai-ho we ha hai
(5)ilisin 祭歌-2
  1. he yo o yai a o ho yai-ha hai
  2. hai ha hoy-ha hai
  3. ha o ho o yai-ha hai
  4. ha a oi ye ya i-we ha hai
(6)ilisin 祭歌-3
  1. ho wa hoy yoi ho wa hoy yoi-he
  2. ho ho ho ho we ha hai-he ye ya hai we ha hai we ha hai ha hoy
(7)ilisin 祭歌-4
  1. o ho o ho yoi hoy ya ha o ho yoi-ha hai
  2. o ho wa ha hoy yoi-ha hai
  3. o hai ye yai –we ha hai
(8)ilisin 祭歌-5
  1. e o han o ho o ho we ha hai-ha hoy
  2. ai he he yai ha hai-ha hoy
  3. i ya ha hai-he ye ha hoy
  4. .he ye ya e-hai
(9)ilisin 祭歌-6

ai he ye yo ho oi ya hai-hi ye ya hai we ha hai

  1. -hai e ha yai ha e he yai-hi ye ya hai we ha hai
  2. 襯詞。

  3. hai ko pising iso alio-
  4. 凝視你的面容啊!同伴

  5. hai malarom a mi nengneng-
  6. 看著你非常的鼻酸啊!

  7. hai o soni sano'ayam-
  8. 是鳥的聲音。

  9. hai o'ayam takelolo-
  10. 是takelolo的哀鳴。

  11. hai ko radiw iso'alio-
  12. 像極了你的歌聲。

  13. hai o rekal sano ngafol-
  14. 梅花鹿淒切的呼號。

  15. hai ko tangic sano slal-
  16. 像同伴們的哭聲。

  17. .hai ma lalom kini 'alio-
  18. 如此的心酸啊。

  19. hai fa'inay a wawa an-
  20. 是男的孩子。

  21. hai o wawa ni ina aw-
  22. 是媽媽的孩子。

  23. hai o kowaw no 'odacan-
  24. 老鷹的鳴叫聲。

  25. hai ko tangic sano safa-
  26. 像妹妹失望的哭聲。

  27. hai sa 'ocil sako nini-
  28. 是多麼的不捨。

  29. .hai fafahi a wawa an-
  30. 是女的孩子。

  31. hai o wawa ni ina aw-
  32. 是媽媽的孩子。

    (ai he ye yo ho oi ya hai
    -hi ye ya hai we hai we ha hai
    hai yo ho o ho oi ya hai
    -hi ye ya hai we ha hai
    ha e he yai ha o ha yai
    -hi ye ya hai we ha hai)

(10)ilisin 祭歌-7
  1. he yo o ho yo hoy ye yai-ha hoy
  2. ho o yai-ha we ha hai
(11)ilisin 祭歌-8
  1. o hoy yo ho ai yo wa he hoy-he ye ya hai o ho we ha hai ha hoy
  2. o hoy yo hai yo wa he yoi-he ye ya hai o ho we ha hai ha hoy
(12)ilisin 祭歌-9
  1. ho ho yoi-he
  2. he yo he yo o ho ai yo ho we ha hai-i ya ha we ha hai
  3. ho in nai yo ho in nai yo ho we ha hai-i ya ha we ha hai
(13)ilisin 祭歌-10
  1. o u o ho i ya hoy yai he yo ho ai yo ho ho we ha hai-ha ha we ha ha ha we ha hai
  2. o hai yo o ho we ha hai-he he he hai
(14)ilisin 祭歌-11
  1. he ho o ho yai ha o wa he hoy-he yo he yoi
  2. i ya ha ha hai he-ha ha we ha hai
  3. o ho ai he yoi-ha we ha hai
  4. he o he ye a yai o wa he hoy-he yo he yo
  5. o he ya a yai-ha we ha hai
  6. o ho o ha yai-ha we ha hai
(15)ilisin 祭歌-12
  1. ho o yo i ya hai yo o ho yai-he ye ya hai
  2. ho o yo ho yai-ho wai ha hai
(16)ilisin 祭歌-13
  1. ho ho ai yai-ha ha hoy
  2. hai ya o hoy yai-ha ha hoy
  3. hai ya o hay yai-ha ha hoy
  4. he ya o hoy yai-he ye ya hai
(17)ilisin 祭歌-14
  1. ho ho u wo e yei ya hai o he hoy-he yo ho ho wai he yei ya hai
  2. ho ho hoy he i yai-he yoi
  3. he ya ha he e-hai ha hai
  4. ai he hoy he e-hai ha hai
  5. he he hoy he e-hai ha hai
  6. ho ho hoy he e-hai ha hai
(18)ilisin 祭歌-15
  1. ai he yo ho yai ha hai-he yai ha hoy ha hai
  2. hai he yo ho yai ha hai-he yai ha hoy ha hai
(19)ilisin 祭歌-16
  1. he yo hoy yo ho ai yo ho yoi ha hai-he yai ha hoy ha hay
  2. he yo hoy yai-ha ha hai ha hoy ha hai
(20)ilisin 祭歌-17
  1. ai he he he yai-he yai ha o we ha hai
  2. ai he ya o hoy yai-he yai ha o we ha hai
    tengilen to ha mama 請聆聽吧 祖先
    ko 'olic sano niyam 我們的吟唱
    o 'olic sano kapah 年輕人的心聲
    o kapah no niyaro' 是部落的年輕人
    ma sanai to ko tangic 如此哀怨的祈求聲
(21)ilisin 祭歌-18
  1. he oi hi ya ho wa hoy yoi hoy ye yai ha he hoy yoi-he
  2. ha o wo hoy ye yai-ha ha hai
  3. ha hoy-he
  4. he ya hai ha hai-he hai
(22)ilisin 祭歌-19
  1. ai he e ho ho hoy e-ha hai
  2. ai he e ho ho hoy e-ha hai
  3. ai he e yai-we ha hai
  4. e e he yai-ha we ha hai
(23)ilisin 祭歌-20
  1. he yo hoy yo ho hoy yai o ho o yoi ha hai-he ye ya ha he hai
  2. i ya ha we ha hai-he ye ya ha he hai
    tengilen to mama- 請聆聽啊 祖先
    ko tangic sano Kapah- 年輕人的哭泣
    o lekal sano Kapah- 年輕人淒厲的呼號
    mamowang sako waco- 如狗悲泣的叫聲
    mali sa lakec kini- 這樣越過河流時
    ma sanai to ha mama- 就是這樣啊 祖先
    o soni sano 'ayam- 是鳥的聲音
    o'ayam takelolo- 是takelolo鳥
    takelolo no rotok- 在深山中的鳥
    o radiw sani alio- 是同伴的歌聲
    ma kilom a mi tengil- 聽起來好淒涼啊
(24)ilisin 祭歌-21
  1. he yo he yo hoy yai-he yai we ha hai
  2. he yo hoy yai-he yai we ha hai
(25)ilisin 祭歌-22 (創作曲)
  1. hoy yo hoy yan hai yo yan ha u wo we ha hai-ha we ha hai
  2. hai yo hoy yai hai yo hoy yai we ha hai-ha we ha hai
(26)ilisin 祭歌-23 (創作曲)
  1. ho i ya ha o we ha hai-he yai ha o we ha hai
  2. ho i ya ho o we ha hai-he yai ha o we ha hai
(27)ilisin 祭歌-24 (創作曲)

i ya o hoy e yai he yai ha he he yai-i ya we ha hai
i ya we ha ha hai-i ya we ha hai

(28)ilisin 祭歌-25 (創作曲)

i ya o o wa o wa yo ai he yo wa o wa hoy yoi-he
he yo ho yai ai he e yai-i ya ha ha ha hoy
i ya ha he-ha he
he ye i ya ai-hai

阿美族港口部落年祭傳統歌謠介紹(原舞者,2004)

(1)祭前祭 Mitekas

祭司於自家舉行祭儀,向Makatao天神稟報部落將舉行ilisin並祈求族人來年的平順與農作物的豐收,獻上祭物,以感謝Malatao的恩澤。

(2)勇士歸來 nokay no miawaway

青年階級miawaway(第四級)在燒山墾田的時代,職司山上農作物之巡邏,常駐時間往往長達數個月之久,在收成返回部落時,部落以盛大的儀式來迎接他們。當miawaway返回時,身上的配備有刀子、火把、打獵帽及背簍、行李等。平均年齡在25歲至29歲的miawaway正逢適婚年齡,因此,在迎接他們的同時,家裡有女兒的家長會使喚女兒到祭典會場迎接miawaway。有時往往會出現數名女孩爭著強奪同一名自己心儀男士行李的狀況。

(3)情人夜 pakayat

過去部落未婚的青年階級,皆夜宿聚會所。pakayat乃牽手之意,製造一個場域與時段,讓未婚青年在公開場合與心儀的女子,或透過青年階級中的前輩介紹,在pakayat時刻結緣共舞。

當然,其中有任意配對者,並不被青年或少女接受,媒人通常由29歲至33歲的ciromiaday來擔任。

(4)獻祭 Palimo

晚輩對家族的叔叔、伯伯、兄弟的一種禮敬表現,母系社會中,入贅的男性在本家需要人力協助時,可以回本家幫忙。為了感激faki(叔、伯、舅等),一年當中對家庭的協助,與對部落的辛勞付出,家族的晚輩會在palimo時,帶著自家釀的上等好酒,在祭場上恭敬的對faki敬酒,一杯酒代表著無限的感恩。

faki在接過酒杯的時候,重重的頓一下左腳,並把酒杯高高舉起,表情是喜悅又驕傲的,動作是炫耀的,巴不得別人都看見自己的晚輩在榮耀自己,在飲下這杯酒之前,高分貝的說著「palimoay matini ko ci wawaay」或「ci kakaay」之類的豪語。

(5)表揚 pa'iwa

從ciromiaday到mama no kapah當中選拔出優秀者數名,他們將擔任青年階級的重要職務。當家長得知自己的兒子將要被表揚時,家長主動為兒子準備生薑。因為按照慣例,接受表揚者除了被長輩嚴厲的訓示,甚至會被族人吐口水。父母親擔心自己的兒子在這種近乎苛責的鼓勵方式之下,情緒過度波動而暈厥,所以,偷偷準備生薑以備不時之需。

(6)晉階 pacakat

港口部落的年齡階級中mama no kapah為青年階級中負責領導、指揮的最高階級,又稱為青年之父。

pacakat的儀式是要讓晉升為mama no kapah之年輕人在整夜通宵歌舞後,當太陽升起時,要通過一口氣將一大碗米酒喝完的考驗,這是祝福mama no kapah要有足夠的能力去管理更多低階的年輕人,有能力去保護部落,強化年齡階級組織,使部落更團結。希望藉著打敗一大碗米酒的經驗更能勇於面對接受更大的挑戰。

(7)復歸 mirecok

港口部落的舞蹈牽手成圓的方式是單牽,即左右兩人單手相牽,這是普遍常用的牽手動作。mirecok表示「一個接一個」或「復歸」之意。在每一天的ilisin歌舞祭要結束時的最後一首歌,稱為mirecok。在長時間的歌舞之後,為了有提振族人歌舞的精神,舞蹈牽手方式則改為隔鄰雙牽的交叉方式,通常這類的舞蹈動作較為激烈,一方面要一個接一個的(各個年齡階級)向部落長老及族人感謝,一方面也要在快結束時,再把心態拉回到祭儀剛開始神聖的心情。

(8)送靈 mipihay

年祭的mipihay是婦女專屬的歌舞,這天只有婦女們可以跳,男子只能在旁觀看。mipihay意指送祖靈回天界,ilisin的迎靈工作由男性開始,再由婦女送靈祭結束。

阿美族宜灣部落年祭傳統歌謠介紹(原舞者,1993)

阿美族是臺灣原住民族人口最多的一族,主要分布在臺灣東部的花東縱谷及海岸山脈以東太平洋沿岸的平地。依地理位置阿美族由北到南大約可分為五個地域群:北部阿美、中部阿美、海岸阿美、南部阿美、恆春阿美,而宜灣村屬於海岸阿美。

阿美族社會以具濃厚母系色彩的親屬組織和男性年齡階級組織著稱。在傳統從妻居、從母居的制度支持下,女性在親屬組織中佔有重要的地位,但部落性的活動大多由男人負責。男子參與部落性事務係透過男子年齡階級組織的運作。

阿美族年祭(Ilisin)似過年,是部落性的活動,其意義為年度結束時向神靈和祖先獻祭感謝庇佑,並祈求豐收和幸福。Ilisin時所跳的marikuta舞原始意義與農作有關,族人相信歌舞愈熱烈盛大,農作物的收成會愈好,來年會愈順遂。年祭歌謠有領唱者與應答群眾,歌詞多為虛字,偶爾加入自編的簡短詞句。歌必有舞,舞步變化大。

(1)迎靈前夕祭Malitapod

傳令少年傳呼通告全社族人Ilisin祭典即將展開,從這一天開始即進入Ilisin時期,全部落公休並遵守各項禁忌。前夕祭(Malitapod)由群眾(finawlan)中的長者(mato'asay)執行主祭,有特殊的祭儀和歌舞(主要是坐著)。此時並舉行成年禮,當年輕人接受祝福的酒杯時,年長者以怒罵的形式為他們驅邪祈福,怒罵來訓練年輕人的膽識。

(2)年祭迎靈歌舞kaifolodan

迎靈祭(kaifolodan)是由男子年齡階級中的青年組負責,其中最高齡者持棒引領歌舞,並有護衛隊伍,防止惡靈加入的意義。迎靈歌舞女子與小孩不可參加。青年組的各級按年齡由長至幼順序排列,順時針方向歌舞,迎接神靈與祖靈。

(3)年祭宴靈歌舞pakomodan

宴靈祭(pakomodan)延續五日,婦女與小孩皆可加入,女子多插入男友或丈夫的右手邊。宴靈祭是全聚落與神靈共歡的時刻,歌舞氣氛熱烈。

(4)年祭送靈歌舞pipihayan

送靈祭(pipihayan)主要是由各家的婦女家長組成歌舞隊伍,顯現阿美族母系社會的特色。婦女依長幼順序排列,繞圈歌舞,送神靈歸去。

阿美族奇美部落年祭傳統歌謠介紹(原舞者,1993)

奇美(kiwit)是中部阿美族的一個古老聚落,尚保有男子年齡階級組織。每年年祭(Ilisin)活動盛大舉行,歌舞服飾方面十分出色。

(1)年祭歌謠祝禱

奇美始祖的傳說,透過古老的歌謠敘述祖先的由來以及後世子孫分佈遷徙的情形,傳述著千年的種族繁衍,祝禱族人生生世世綿衍不斷。

(2)年祭solotao歌舞

solotao是過去族人蓋房子,到山上砍伐巨木時的拖拉么喝聲,有同心協力的意思。每年年祭結束時,男子年齡階級中的第一級到第四級,要到頭目和對部落有貢獻的長老家中拜訪,表示謝意。他們沿途唱跳solotao強調青年的團結。

(3)年祭青年組ciupihai歌舞

奇美年祭歌舞先由男子年齡組開始,女性在最後一天加入。奇美男子年齡階級組織中的第二級ciupihai青年是活力充沛的一群,唱跳專屬此級的ciupihai歌舞,具有強韌的爆發力,除了技巧和團隊默契外,更需要有耐力和毅力,展現奇美年齡階級的精神。

(4)年祭歡慶歌舞

奇美年祭歌舞先由男子年齡組開始,連續數日。婦女在最後一日加入歌舞,歡樂氣氛達到高潮。

山與海的對話-原住民日音樂晚會:馬蘭姑娘

Amis旮亙樂團以阿美族傳統樂器演奏「馬蘭姑娘」

單位:本專案團隊拍攝
地點:臺北大安森林公園

山與海的對話-原住民日音樂晚會:老人飲酒歌

馬蘭吟唱隊演唱「老人飲酒歌」

單位:本專案團隊拍攝
地點:臺北大安森林公園

本主題引用及參考資料

  • 點閱: 12487
  • 資料更新: 2009/11/18 14:43
  • 資料檢視: 2009/11/18 14:43

  • 資料維護: 臺北市政府原住民族事務委員會